Fragmenty przeszłości

Dawno, dawno tonu... - tak zaczynają się baśnie czytane dzieciom, tak też możemy zacząć opowieść o przeszłości odczytywanej z przedmiotów wykopanych z ziemi i przeniesionych do pracowni badaczy czy sal wystawowych. Te nieme fragmenty przeszłości stanowią podstawę do badań archeologicznych, próbujących odtworzyć historię ludzi kultur przedpiśmiennych i tych, w których znajomość pisma nie była powszechna.

Na wystawie, która z powodu małej przestrzeni będzie jedynie sygnalizować poszczególne epoki i okresy archeologiczne, przedstawione zostaną m. ia przedmioty z: paleolitu schyłkowego (ok. XD-X tysiąclecie p.n.ę.), neolitycznych osad pierwszych rolników przybyłych z południa Europy (koniec VI tysiąclecia p.n.e.), ludności kultury łużyckiej, których najbardziej znanym stanowiskiem jest gród w Biskupinie (XIII - IV w. p.n.e.), kultury przeworskiej wiązanej z germańskim plemieniem Wandalów (ID/II w. p.ae - V w. n. e.), osad otwartych i grodzisk słowiańskich (VIII - X w. a e.); średniowiecznych , renesansowych i nowożytnych wsi oraz miast.

Rozwój cywilizacyjny powodował nieustanne zmiany kulturowe, ale zobrazowana zabytkami przeszłość ma szansę być zatrzymana, a jednocześnie pobudzając wyobraźnię pomoże łatwiej przyswoić wiedzę o minionych społecznościach i uświadomić większej niż dotąd grupie odbiorców konieczność dbania o spuściznę, która łatwo może ulec zniszczeniu.

Większość przedmiotów prezentowanych na wystawie pochodzi z 16 lat badań wykopaliskowych Army Kowalskiej i Lidii Wiśniewskiej, które od podstaw tworzyły w 1987 roku Oddział Archeologiczny ówczesnego Muzeum Okręgowego w Wałbrzychu. Oddział, z siedzibą tymczasową w Kamieńcu Ząbkowickim, obejmował swym działaniem badawczym całe byłe województwo wałbrzyskie, jednak najwięcej samodzielnych badań terenowych prowadził na obszarze powiatu ząbkowickiego. Przyczyniła się do tego najbardziej w rejonie zagęszczona sieć stanowisk archeologicznych o ciekawym, zróżnicowanym zakresie kulturowym i chronologicznym, a także przychylność lokalnych władz i firm.

Poza własnymi pracami badawczymi, jako jedyna placówka archeologiczna w województwie, przyjmował materiały pochodzące w wszelkich badań prowadzonych tutaj przez inne instytucje archeologiczne.

W grudniu 2003 roku został przeniesiony do Wałbrzycha. Jednocześnie z przyczyn finansowych zaprzestano prowadzenia wykopalisk, a skupiono się na opracowaniu wcześniej wykopanych zabytków.

Od stycznia 2009 roku Dział Archeologii przestał być placówką muzealną i połączony z Działem Przemysłu i Techniki (byłym Muzeum Przemysłu i Techniki) tworzy Park Wielokulturowy - Stara Kopalnia w Wałbrzychu.

Podziękowanie za wypożyczenie pozostałych eksponatów kierujemy do prof. dr hab. Krzysztofa Jaworskiego i dr Agnieszki Przybył z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, mgr Marka Kowalskiego z Delegatury Wałbrzyskiej WUOZ Wrocław i dr Jarosława Bronowickiego.